Hidrolik Sistemlerde Basınç, Debi ve Valf Seçimi | 2025 Teknik Rehber

Hidrolik sistemler, akışkan basıncını kullanarak mekanik güç üreten yapılardır. Bu sistemlerde verimli ve güvenli çalışma için en kritik üç parametre basınç, debi ve valf seçimidir. Yanlış seçilen bir valf, pompa ya da hortum tüm sistemi zayıflatabilir, gereksiz ısınma, yavaş çalışma veya yüksek enerji kaybı oluşturabilir.

Bu teknik rehberde hidrolik basınç ve debi kavramlarını net bir şekilde açıklıyor, ardından doğru valf seçimi için gerekli mühendislik kriterlerini sıralıyoruz.

1. Basınç Nedir? (Bar – PSI)

Hidrolik basınç, yağın uyguladığı kuvvetin yüzeye oranıdır. Basınç birimi genellikle bar veya PSI olarak ifade edilir.

Temel formül:
Basınç = Kuvvet / Alan

Hidrolik sistemlerde basınç, silindirin üretebileceği gücü belirler.

Örnek:

• 100 bar basınç

• 50 mm piston çapı

• Üretebileceği güç yaklaşık 1960 kg civarındadır.

Basınç yükseldikçe sistem daha fazla kuvvet üretir ancak hortum, rakor ve valf gibi ekipmanlara binen yük de artar.

2. Debi Nedir? (L/dk)

Debi, birim zamanda geçen akışkan miktarıdır. Birimi genellikle L/dk (litre/dakika) şeklindedir.

Debi:

• Silindirin hızını

• Motorların dönüş hızını

• Sistem yanıt süresini

belirleyen en önemli parametredir.

Düşük debi = Yavaş hareket
Yüksek debi = Hızlı hareket

Not: Yüksek debi için daha büyük çaplı hortum ve valf gerekir.

3. Basınç – Debi – Güç İlişkisi

Hidrolik güç şu formülle hesaplanır:

Güç (kW) = Basınç (bar) × Debi (L/dk) / 600

Bu formül, sistemdeki pompanın seçimi ve ihtiyaç duyulan gücün hesaplanması için kullanılır.

Örnek hesaplama:

• Basınç: 150 bar

• Debi: 20 L/dk

Güç = (150 × 20) / 600 = 5 kW

Yani sistemin en az 5 kW güce sahip bir pompa ile çalışması gerekir.

4. Yön Valfi Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

4.1. Valf Boyutu (NG6 – NG10 – CETOP)

Valf boyutu, debi kapasitesini belirler.

• NG6 / CETOP 3: 60 L/dk

• NG10 / CETOP 5: 120–200 L/dk

Debi yüksekse NG10 tercih edilmelidir.

4.2. Valf Türü (4/2 – 4/3)

• 4/2: İki pozisyonlu yön valfi

• 4/3: Orta konumlu üç pozisyonlu yön valfi

Orta konum devreyi tamamen kapatabilir, basınca döndürebilir veya açık bırakabilir.

4.3. Çalışma Şekli

Valf tetikleme yöntemleri:

• Solenoid (elektrikli)

• Mekanik

• Hidrolik pilotlu

Endüstriyel sistemlerde en yaygın olan: solenoid valfler.

4.4. Bobin Gerilimi

12V – 24V – 220V seçenekleri mevcuttur.
Mobil hidrolikte 12V/24V yaygın.
Endüstride 220V ve 24V DC kullanılır.

5. Sistem İçin Doğru Hortum ve Rapor Seçimi

Basınç ve debiye göre hortum seçimi şu şekildedir:

• 1SN → Orta basınç

• 2SN → Yüksek basınç

• 4SP → Çok yüksek basınç

• 4SH → Aşırı yüksek basınç

Spiral hortum (4SP/4SH) kullanılan sistemlerde spiral rakor kullanılması zorunludur.

6. Silindir Boyutuna Göre Basınç ve Debi Hesabı

Hidrolik silindirin hızı debiye, kuvveti ise basınca bağlıdır.

Silindir kuvvet hesabı:
Kuvvet = Basınç × Piston Alanı

Silindir hız hesabı:
Hız = Debi / Piston Alanı

7. Valf Seçimi İçin Özet Tablo

Eğer:

• Silindir büyük → Debi yüksek → NG10

• Silindir küçük → Debi düşük → NG6

• Hız önemli → Büyük debi → Büyük valf

• Güç önemli → Yüksek basınç → Dayanıklı valf

8. Hidroer Flex’in Hidrolik Çözümleri

• NG6 – NG10 yön valfleri

• Yüksek ve düşük debi valf seçenekleri

• Hidrolik hortum ve rakor ürün grupları

• Güç ünitesi komponentleri

• Teknik danışmanlık

İlgili Kategoriler (İç Link)

Hidrolik Yön Valfleri:
https://www.hidroerflex.com/kategori/yon-valfleri-ng6-cetop-3

Hidrolik Hortumlar:
https://www.hidroerflex.com/kategori/hidrolik-hortumlar

Hidrolik Rakorlar:
https://www.hidroerflex.com/kategori/rakor